Spurning mánaðarins
Janúar 2026
Með spurningu mánaðarins er leitast við að svara spurningum sem komið hafa ítrekað inn á borð sviðs starfsumhverfis mannvirkjagerðar hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Fjöldi fyrirspurna varðandi mannvirkjagerð berst til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar á ársgrunni í gegnum síma eða netfangið byggingarreglugerd@hms.is. Oft er um tiltekin stef að ræða. Eitt þeirra varðar reglur varðandi uppsetningu svalaskýla/svalalokunar.
Eldri spurningar mánaðarins eru að finna neðst undir Spurt og svarað
Hvaða reglur gilda um svalalokanir / svalaskýli?
Svalalokun (einnig nefnd svalaskýli eða svalalokunarkerfi) telst viðbygging við þegar byggt mannvirki. Slíkar framkvæmdir lúta ákvæðum byggingarreglugerðar nr. 112/2012, lögum um mannvirki nr. 160/2010 og lögum um fjöleignarhús nr. 26/1994.
Flokkun og leyfisskylda
Svalalokun fellur almennt í umfangsflokk 1, sbr. 1.3.2. gr. byggingarreglugerðar og leiðbeiningar HMS nr. 1.3.1. Umfangsflokkur 1 tekur til minni mannvirkjagerðar þar sem lítil hætta er á manntjóni og samfélagslegar og efnahagslegar afleiðingar mögulegs tjóns eru takmarkaðar.
Mannvirkjagerð í umfangsflokki 1 er undanþegin byggingarleyfi, en háð byggingarheimild leyfisveitanda, sbr. 1. mgr. 2.3.2. gr., sbr. 2.3.1. gr. byggingarreglugerðar. Samþykki byggingarfulltrúa þarf því að liggja fyrir áður en framkvæmdir hefjast.
Þetta á einnig við um svalalokun í fjölbýlishúsum, óháð því að heildarmannvirkið sjálft falli í hærri umfangsflokk.
Hönnunargögn og samþykki byggingarfulltrúa
Þegar setja á upp svalalokun eða svalalokunarkerfi skal leggja fram nauðsynleg hönnunargögn með tilheyrandi greinargerð og fá samþykki byggingarfulltrúa fyrir framkvæmdinni. Þetta á einnig við um lokun svala á þegar byggðum mannvirkjum, sbr. leiðbeiningar HMS nr. 9.6.17. og 9.2.5.
Í hönnunargögnum skal m.a. gera skýra grein fyrir hvernig útfærslan á að vera og hverskyns búnaður á við, þ.m.t. opnunarbúnaður, frágangur o.þ.h.
Byggingarstjóri og ábyrgðartrygging
Við stjórn allra heimildar- eða leyfisskyldra framkvæmda skal á hverjum tíma vera byggingarstjóri, sbr. 4.7.1. gr. byggingarreglugerðar. Óheimilt er að veita byggingarheimild eða -leyfi nema byggingarstjóri hafi verið ráðinn.
Byggingarstjóra er skylt að hafa í gildi fullnægjandi starfsábyrgðartryggingu skv. 4.7.7. gr. byggingarreglugerðar, lögum um mannvirki og reglugerðar um starfsábyrgðartryggingar hönnuða og byggingarstjóra.
Brunavarnir og flóttaleiðir
Kröfur um brunavarnir vegna svalaskýla eru settar fram í 9.6.17. gr. byggingarreglugerðar.
Meginreglan er sú að svalalokun má ekki rýra gildi svala sem flóttaleiðar né skerða brunahólfun byggingar. Brunahólfandi skil milli svalaskýla skulu vera með þeim hætti að brunahólfun sé ekki skert.
Þegar svölum er lokað með einföldum glerskífum sem eru 85-100% auðopnanlegar, og búnaðurinn er samþykktur af HMS, er almennt ekki krafist sérstakra eldvarnarráðstafana umfram almenn ákvæði byggingarreglugerðar.
Ef svalalokun er gerð með föstum byggingarhlutum skulu opnanlegir gluggar tryggja að svalir nýtist áfram sem flóttaleið. Þá skal m.a.:
⦁ Nota hert öryggisgler (perlugler)
⦁ Tryggja að samanlögð stærð opnanlegra glugga sé að lágmarki 2,0 m2
⦁ Tryggja að minnsta kantmál ops sé 1,0 m
⦁ Tryggja að gluggar séu ekki lykillæstir og opnunarbúnaður skal vera auðopnanlegur
Milli svalaskýlis og íbúðar skal þó ætíð vera reykþéttur byggingarhluti, sem óheimilt er að fjarlægja eða rýra.
Samþykki eigenda í fjöleignarhúsi
Byggingarreglugerð kveður ekki sérstaklega á um samþykki eigenda vegna svalalokunar í fjöleignarhúsum. Slíkt ræðst af lögum um fjöleignarhús nr. 26/1994, einkum 30. gr. þeirra, þar sem greint er á milli verulegra og óverulegra breytinga á sameign og útliti húss.
Meta þarf hvert tilvik fyrir sig með tilliti til eðlis framkvæmdarinnar. Við slíkt mat er rétt að leita til byggingarfulltrúa viðkomandi sveitarfélags.